Mặt ao ở Chishakuin nằm sát khoảng hiên, bên kia là đá và những bụi cây được cắt tỉa men theo sườn dốc. Cảnh vườn không cần trải ra thật xa: từ chỗ ngồi trong nhà, từng dáng đá, vòm lá và khoảng nước đã hiện lên rõ ràng. Đến ngôi chùa ở phía nam Higashiyama, một buổi ghé có thể bắt đầu bằng khu vườn ấy rồi tiếp tục với những bức tranh nền vàng nổi tiếng của thời Momoyama.
Một lịch sử đi qua nhiều vùng đất
Chishakuin là tổng bản sơn của phái Chisan thuộc Chân Ngôn tông. Nguồn gốc của chùa gắn với Negoroji ở vùng Kishu, nay thuộc Wakayama. Sau khi cơ sở tại đó bị phá hủy trong chiến dịch của Toyotomi Hideyoshi, nhà sư Genyu đến Kyoto.
Năm 1601, Tokugawa Ieyasu cấp đất và công trình để Chishakuin được gây dựng lại ở Kyoto. Về sau, chùa tiếp nhận phần đất của Shounzenji, ngôi chùa Hideyoshi từng lập để tưởng nhớ con trai Tsurumatsu. Những bức tranh Momoyama nổi tiếng được gìn giữ tại Chishakuin vốn gắn với Shounzenji.
Câu chuyện này khiến việc tham quan bớt rời rạc: tranh không chỉ là các tác phẩm đẹp được đưa về một bảo tàng, mà còn gắn với lịch sử của chính vùng đất và những công trình từng có ở đây. Nếu đã đọc về đền Toyokuni, bạn sẽ gặp lại tên Hideyoshi và Ieyasu trong một bối cảnh khác.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Chùa Chishakuin
Một khu vườn để ngắm từ trong nhà
Chishakuin, viết là 智積院, nổi bật với khu vườn đã được xếp hạng danh thắng. Hồ nước, các cụm đá và cây bụi tạo nên cảnh quan dựa vào địa hình có độ cao, gợi một miền đồi núi được thu nhỏ ngay trước gian phòng.
Nét riêng ở đây là khoảng cách giữa người ngắm và khu vườn. Mép nước ở gần, sườn cây dựng lên phía đối diện, trong khi mái hiên và hàng cột giữ cho tầm nhìn có một khung tự nhiên. Khu vườn được thưởng ngoạn từ gian nhà nhìn ra; không nên hình dung đây là công viên để tự do đi vào giữa mọi cụm đá và bồn cây.
Đá lớn nhỏ không xếp thành một hàng đều nhau. Có khối dựng cao bên bờ, có phiến thấp gần mặt nước, xen giữa những bụi cây tròn và phần lá buông xuống. Chính những chi tiết cụ thể ấy khiến một khoảng vườn không quá rộng vẫn có nhiều điều để ngắm.
Hoa đỗ quyên là nét đáng chú ý vào khoảng tháng 5–6, tùy thời tiết từng năm. Ngoài mùa hoa, cây xanh, đá và mặt ao vẫn là phần chính của cảnh vườn, nên không nhất thiết chỉ chọn đúng mùa nở mới đưa Chishakuin vào lịch đi.
Sắc vàng và những thân cây trong tranh
Một lý do khác để ghé chùa là bộ tranh trên cửa trượt và vách ngăn gắn với Hasegawa Tohaku cùng phái Hasegawa. Những tác phẩm thời Momoyama, trong đó có các tranh thường được giới thiệu bằng tên Hoa anh đào và Cây phong, là bảo vật quốc gia.
Trên nền vàng, thân cây và cành lá có thể được triển khai trên nhiều mặt tranh nối tiếp nhau. Đó là hội họa được sáng tác để hiện diện trong một không gian kiến trúc, chứ không chỉ là một khung tranh nhỏ đứng riêng trên tường. Những đoạn thân cây khỏe, hoa cỏ và khoảng nền để trống cùng góp phần tạo nên vẻ sang trọng của cả gian phòng.
Vườn và tranh đem đến hai cách gặp thiên nhiên trong cùng một điểm đến. Một bên là cây, nước và đá ngoài trời; một bên là hình ảnh được họa sĩ chọn lọc, đưa lên các mặt cửa và vách. Có thể dành thời gian cho từng phần, thay vì xem tranh chỉ như một đoạn ghé qua trên đường ra vườn.
Nhà bảo vật là nơi tìm hiểu bộ sưu tập gắn với chùa. Các mục trưng bày và việc bảo quản tác phẩm có thể thay đổi; không nên mặc định một bức tranh nhìn thấy trong ảnh giới thiệu sẽ luôn được bày đúng vị trí hoặc đúng thời gian bạn ghé.
Dành thời gian riêng cho vườn và bộ sưu tập
Ocean gợi ý dành 60–90 phút cho một lượt xem vườn và tìm hiểu nghệ thuật; đây là thời lượng tham khảo, không phải quy định của chùa. Nếu thích đọc kỹ phần giới thiệu tranh, nên để lịch rộng hơn một chút.
Vườn danh thắng và nhà bảo vật là các hạng mục có vé riêng. Khi lên ngân sách, cần phân biệt rõ phần mình muốn xem, thay vì hiểu một mức vé trong tài liệu giới thiệu là bao gồm toàn bộ. Giá và lựa chọn vé nên xem theo thông tin được niêm yết cho chuyến đi của bạn.
Ở các gian nhà và khu trưng bày, hãy theo hướng dẫn về giày dép, tuyến đi và việc chụp ảnh. Đặc biệt, việc được chụp cảnh vườn không có nghĩa được chụp mọi tác phẩm trong nhà bảo vật. Giữ khoảng cách với tranh và nhường chỗ ở hiên cũng giúp những người cùng tham quan có thời gian ngắm cảnh.
Với một buổi dành cho khu phía nam Higashiyama, có thể chọn Chishakuin làm điểm chính rồi thêm một nơi gần đó. Một khoảng ngồi bên vườn sẽ dễ thu xếp hơn khi lịch không bị lấp kín bởi các điểm phải chạy cho kịp.
Đến Chishakuin từ ga Shichijo
Chùa nằm tại 964 Higashikawara-cho, Higashiyama-ku, Kyoto, gần giao lộ Higashioji và Shichijo. Theo hướng dẫn của cơ quan du lịch Kyoto, từ ga Shichijo của tuyến Keihan đi bộ về phía đông khoảng 10 phút. Từ điểm dừng xe buýt Higashiyama Nanajo đi bộ khoảng 3 phút.
Bạn có thể tra thông tin Chishakuin của cơ quan du lịch Kyoto khi chọn đường đến. Thời gian đi bộ phụ thuộc vị trí xuống xe, tốc độ và những đoạn dừng trên đường.
Cùng khu vực có Sanjusangendo, với quần thể 1.001 tượng Quan Âm, và đền Toyokuni nổi bật bởi cổng Karamon. Nếu muốn khám phá thêm nghệ thuật gắn với đời sống nghệ nhân, nhà lưu niệm Kawai Kanjiro là một hướng đi tiếp ở Higashiyama.
Mỗi nơi có nội dung và vé tham quan riêng. Chọn hai điểm phù hợp với sở thích thường dễ tận hưởng hơn việc cố ghép vườn, bảo tàng, tượng Phật và nhiều đền chùa vào cùng một buổi ngắn.
Trong cùng khu vực, Bảo tàng Quốc gia Kyoto là lựa chọn cho người muốn tìm hiểu nghệ thuật qua nhiều chất liệu. Có thể để bảo tàng thành một buổi riêng nếu bạn thích xem kỹ triển lãm.
Nếu muốn tìm hiểu thêm hội họa trong các gian nhà cổ, Yogenin ở cùng khu vực có tranh của Tawaraya Sotatsu. Có thể dành một lượt tham quan riêng cho ngôi chùa này, thay vì ghép quá nhiều phòng tranh vào một buổi.
Ở phía nam khu vực này, đền Imakumano đem đến một câu chuyện khác: tín ngưỡng Kumano và cây long não thiêng. Đây là gợi ý đọc tiếp nếu bạn muốn tìm thêm một điểm ghé ngắn ngoài vườn và nghệ thuật của Chishakuin.
Một hướng khám phá khác về phía nam là Imakumano Kannonji, ngôi chùa có cầu đỏ và đường cây xanh trong quần thể Sennyuji. Đây là gợi ý phù hợp nếu bạn muốn nối cảnh vườn ở Chishakuin với một nơi gắn với hành hương Quan Âm.
Với ngày Kyoto thiên về nghệ thuật, hãy chừa đủ giờ cho Chishakuin và khu Shichijo. Phần hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản có thể chuẩn bị song song khi lên lịch Nhật từ Việt Nam.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Chishakuin nổi tiếng về điều gì?
Hai điểm nổi bật là vườn ao được xếp hạng danh thắng và tranh cửa trượt, vách ngăn thời Momoyama của Hasegawa Tohaku cùng phái Hasegawa.
Vườn và nhà bảo vật có dùng chung vé không?
Đây là những hạng mục có vé riêng. Nên phân biệt phần muốn xem và kiểm tra lựa chọn vé được niêm yết cho chuyến đi.
Thời điểm nào hợp để ngắm vườn?
Khoảng tháng 5–6 có hoa đỗ quyên, tùy thời tiết. Ngoài mùa hoa, cảnh đá, cây xanh và mặt ao vẫn là những nét chính của khu vườn.
Đi từ ga nào thuận tiện?
Từ ga Shichijo của tuyến Keihan đi bộ khoảng 10 phút. Điểm dừng xe buýt Higashiyama Nanajo cách khoảng 3 phút đi bộ theo hướng dẫn du lịch Kyoto.
Có thể ghép với điểm nào gần đó?
Sanjusangendo và đền Toyokuni là hai lựa chọn trong cùng khu vực phía nam Higashiyama. Ocean gợi ý dành 60–90 phút cho Chishakuin rồi chọn thêm điểm phù hợp, thay vì cố đi tất cả.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
