Lối đá dẫn vào Yogenin nằm giữa những hàng cây, sau một cổng mái ngói không quá lớn. Ở phía nam Higashiyama, ngôi chùa này không gây ấn tượng bằng một tòa điện đồ sộ. Điều níu chân người xem nằm trong những câu chuyện phía sau cánh cửa: những con voi trắng trong tranh, một trần gỗ mang lời kể về chiến trận, và hai chị em đã góp phần tạo dựng rồi khôi phục chùa ở những thời điểm khác nhau.
Một lối vào nhỏ ở phía nam Higashiyama
Yogenin, viết là 養源院, nằm gần Sanjusangendo, trong khu vực có nhiều điểm tìm hiểu nghệ thuật và lịch sử của Kyoto. Từ ngoài đường, cổng gỗ và mái ngói giữ một dáng vẻ giản dị. Qua cổng là lối đá dẫn sâu vào khoảng cây xanh, tạo nên cảm giác khác với những ngôi chùa có sân rộng mở ngay trước chính điện.
Mùa lá đổi màu đem đến nét đẹp riêng cho đường vào: những tán cây bên lối đi có thể chuyển từ xanh sang vàng, đỏ tùy thời tiết từng năm. Bức ảnh trong bài ghi lại một khoảnh khắc mùa thu, không phải lời hẹn về màu lá vào một ngày cụ thể. Ngoài mùa ấy, nội dung lịch sử và hội họa vẫn là lý do chính để ghé Yogenin.
Đây là điểm phù hợp với người muốn dành thời gian cho một ngôi chùa nhỏ có câu chuyện rõ nét. Chuyến ghé thăm không chỉ là ngắm cảnh từ cổng; phần đặc sắc còn nằm ở nghệ thuật gắn với chính những gian nhà bên trong.
Hai chị em, hai lần dựng lại một nơi tưởng niệm
Năm 1594, Yodo-dono, người thiếp của Toyotomi Hideyoshi, cho dựng chùa để tưởng nhớ cha là Azai Nagamasa. Tên Yogenin được lấy từ pháp danh sau khi mất của ông. Vì thế, ngay từ khởi đầu, nơi này đã gắn với ký ức gia đình.
Sau một trận hỏa hoạn, chùa được dựng lại năm 1621 nhờ Ogo, còn được biết đến với tên Sugenin. Bà là em gái Yodo-dono và là chính thất của vị tướng quân thứ hai nhà Tokugawa, Hidetada. Theo lịch sử do chùa giới thiệu, lần tái thiết sử dụng những phần kiến trúc từ thành Fushimi.
Hai chị em thuộc cùng một gia đình, nhưng tên tuổi lại gắn với hai dòng họ lớn Toyotomi và Tokugawa. Những mối quan hệ ấy giúp giải thích vì sao ở một ngôi chùa tưởng niệm nhỏ, người xem có thể gặp nhiều dấu vết của thời kỳ lịch sử đầy biến động.
Về sau, Yogenin trở thành nơi thờ bài vị các đời tướng quân Tokugawa. Tháng 2 năm 2016, các hạng mục gồm chính điện, điện Goma, cổng trong và lầu chuông được xếp hạng Tài sản văn hóa quan trọng. Không nên hiểu mọi công trình đều thuộc tuyến tham quan thông thường; hãy theo phạm vi được hướng dẫn khi đến.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Chùa Yogenin
Những con voi trắng trên cửa gỗ
Yogenin nổi tiếng với tranh của Tawaraya Sotatsu trên các mặt cửa gỗ và vách ngăn. Trong đó, hình voi trắng thường được nhắc đến cùng sư tử và kỳ lân. Đây là những hình tượng có nét vẽ mạnh, lạ mắt, đem lại cho nghệ thuật trong chùa một vẻ sinh động rất riêng.
Điều thú vị là tranh hiện diện trên những bộ phận của gian nhà, chứ không chỉ như một bức họa được treo riêng trên tường. Tầm vóc của con vật, hướng quay đầu hay khoảng trống quanh hình vẽ đều được cảm nhận trong tương quan với mặt cửa và không gian xung quanh.
Nhắc đến kỳ lân ở đây là nhắc đến linh vật trong nghệ thuật Đông Á, không phải hươu cao cổ. Cùng với voi trắng và sư tử, những hình tượng ấy gắn với ý nghĩa tôn giáo và tưởng niệm của nơi thờ tự. Không cần nhớ hết biểu tượng mới có thể nhận ra nét độc đáo trong cách Sotatsu tạo hình.
Chùa còn gìn giữ tranh thông của Sotatsu và các tác phẩm gắn với Kano Sanraku, trong đó có hình hoa mẫu đơn. Theo giới thiệu của Yogenin, những bức tranh của Sotatsu được đưa vào chùa trong đợt tái thiết, không phải tranh được chuyển nguyên từ thành Fushimi. Chi tiết này giúp phân biệt lịch sử của kiến trúc với lịch sử của tác phẩm.
Câu chuyện được kể trên trần gỗ
Một nét nổi tiếng khác của Yogenin là chitenjo, thường được gọi là “trần máu”. Theo truyền kể của chùa, những tấm gỗ từng thuộc sàn hành lang thành Fushimi được đưa lên làm trần để tưởng niệm các võ sĩ Tokugawa đã chết trong trận chiến tại thành năm 1600, trong đó có Torii Mototada.
Đây nên được hiểu là câu chuyện tưởng niệm do ngôi chùa lưu truyền, không phải kết luận giám định hiện đại về từng vết trên gỗ. Khi tìm hiểu Yogenin, phần đáng chú ý nằm ở cách một vật liệu kiến trúc được trao thêm ý nghĩa tưởng nhớ người đã khuất. Không cần biến những dấu tích ấy thành một trải nghiệm rùng rợn mới thấy được chiều sâu của nơi này.
Hành lang còn được chùa giới thiệu với sàn uguisu-bari, tên thường được diễn giải là sàn phát tiếng như chim hót khi có người bước qua. Khi tham quan, nên nghe phần hướng dẫn và đi nhẹ nhàng; không cần giậm chân hay cố tạo tiếng động để thử sàn.
Tranh có những hình tượng đầy sức sống, còn trần gỗ gắn với một câu chuyện mất mát. Hai nội dung cùng hiện diện trong không gian thờ tự, khiến Yogenin có nhiều điều để tìm hiểu hơn vẻ giản dị của cổng vào.
Một buổi ghé vừa đủ để nghe và ngắm
Ocean gợi ý dành 45–60 phút cho Yogenin, tùy phần hướng dẫn và mức độ quan tâm đến tranh. Đây là thời lượng tham khảo của Ocean, không phải quy định của chùa. Nếu có phần thuyết minh, nên dành thời gian nghe thay vì chỉ tìm nhanh những chi tiết đã thấy trong ảnh.
Phí tham quan chung được trang chính thức công bố ở mức tham khảo 600 yên. Trước chuyến đi, hãy xem thông tin của Yogenin để biết phạm vi tham quan, cách đón khách và điều kiện áp dụng. Cẩm nang không mặc định mọi phòng tranh hay công trình đều được tiếp cận trong cùng một lượt.
Ở các gian nhà, làm theo hướng dẫn về giày dép, chụp ảnh và khoảng cách với tác phẩm. Những bức ảnh tranh được công bố trên mạng không tự động đồng nghĩa với việc khách được phép chụp tại chỗ. Giữ giọng nói nhỏ cũng giúp không gian tưởng niệm được tôn trọng.
Với người thích hội họa, Yogenin có thể nối cùng Chishakuin để tìm hiểu thêm tranh cửa trượt và vườn ao. Còn nếu đã dành nhiều giờ cho Bảo tàng Quốc gia Kyoto, có thể để Yogenin sang một buổi khác để đỡ mệt và còn hứng thú xem tranh.
Đến từ ga Shichijo và chọn điểm đi tiếp
Chùa nằm tại 656 Sanjusangendo-mawari-cho, Higashiyama-ku, Kyoto. Trang chính thức hướng dẫn đi bộ từ ga Shichijo của tuyến Keihan khoảng 10 phút. Từ các điểm dừng xe buýt Hakubutsukan Sanjusangendo-mae hoặc Higashiyama Nanajo đi bộ khoảng 3 phút.
Tên trên bản đồ có thể được viết là Yogenin, Yogen-in hoặc Yougenin; chữ Nhật 養源院 giúp nhận đúng địa điểm. Thời gian đi bộ phụ thuộc lối ra ga và tốc độ, nên để dư một chút nếu có giờ hẹn hoặc phần hướng dẫn cụ thể.
Sanjusangendo là điểm gần để ghép theo sở thích điêu khắc Phật giáo. Hai ngôi chùa mang nội dung khác nhau: một bên nổi bật bởi quần thể tượng trong điện dài, một bên có hội họa và câu chuyện tưởng niệm. Chọn hai nơi làm điểm chính cho một buổi thường dễ thu xếp hơn việc cố thêm quá nhiều đền chùa quanh Shichijo.
Gần Yogenin còn có Hojuji, gắn với Thượng hoàng Go-Shirakawa và tín ngưỡng Bất Động Minh Vương. Nếu muốn tìm hiểu thêm lịch sử vùng Shichijo, đây là một gợi ý ghé tiếp thay vì di chuyển ngay sang khu khác.
Yogenin có thể nối với Sanjusangendo trong một buổi ở Shichijo. Khi ghép buổi ấy vào chuyến Nhật từ Việt Nam, hãy xem hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản để biết phần giấy tờ cần chuẩn bị.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Yogenin nổi tiếng về điều gì?
Tranh voi trắng và những hình tượng linh vật của Tawaraya Sotatsu, câu chuyện trần gỗ chitenjo và lịch sử gắn với hai chị em Yodo-dono, Ogo.
Câu chuyện trần máu nên được hiểu thế nào?
Đó là truyền kể tưởng niệm do chùa giới thiệu về gỗ từ thành Fushimi và các võ sĩ đã chết năm 1600. Không nên trình bày câu chuyện như kết luận giám định hiện đại về từng vết trên trần.
Nên dành bao lâu và dự trù phí thế nào?
Ocean gợi ý 45–60 phút, tùy phần hướng dẫn và sở thích. Trang chính thức công bố phí tham khảo 600 yên; phạm vi tham quan và điều kiện cần xem theo thông tin của chùa.
Đi từ ga nào thuận tiện?
Theo trang chính thức, từ ga Shichijo tuyến Keihan đi bộ khoảng 10 phút. Các điểm dừng Hakubutsukan Sanjusangendo-mae và Higashiyama Nanajo cách khoảng 3 phút đi bộ.
Có thể ghép với điểm nào gần đó?
Sanjusangendo, Chishakuin và Bảo tàng Quốc gia Kyoto đều thuộc khu phía nam Higashiyama. Nên chọn thêm một điểm phù hợp sở thích và thời gian.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
