Trong những tấm ảnh cuối thế kỷ XIX, mái điện Sanjusangendo trải dài sau hàng cây, còn người đứng bên hiên chỉ là một dáng nhỏ. Chiều dài ấy dành chỗ cho một thế giới khác ở bên trong: một nghìn tượng Quan Âm đứng quanh pho tượng ngồi ở giữa. Cẩm nang sử dụng hai ảnh tư liệu lịch sử từ các bộ sưu tập mở, không dùng chúng để mô tả cảnh quan hiện tại.
Tên gọi bắt đầu từ ba mươi ba khoảng cột
Sanjusangendo là tên quen thuộc của Rengeoin, thuộc sự quản lý của chùa Myohoin, tông Thiên Thai. Chùa nằm ở phía nam Higashiyama, gần Bảo tàng Quốc gia Kyoto và ga Shichijo. Đây là một điểm tìm hiểu nghệ thuật Phật giáo có thể ghép thuận đường với khu vực phía đông ga Kyoto.
Tên Sanjusangendo nói đến 33 khoảng giữa các cột dọc nội điện, chứ không phải 33 căn phòng tách rời. Tòa điện dài khoảng 120 mét; chỉ riêng dãy mái và những hàng cột đã tạo nên một hình ảnh rất khác với các ngôi chùa có chính điện gọn giữa khu vườn.
Công trình ban đầu được dựng năm 1164, gắn với Thượng hoàng Go-Shirakawa và sự đóng góp của Taira no Kiyomori. Sau trận hỏa hoạn năm 1249, điện được xây dựng lại, hoàn thành năm 1266. Tòa điện được gìn giữ ngày nay là công trình tái thiết ấy, qua nhiều đợt sửa chữa và bảo tồn.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Chùa Sanjusangendo
Một nghìn tượng đứng và pho Quan Âm ở giữa
Trung tâm chính điện là pho Quan Âm nghìn tay ngồi, tác phẩm gắn với nhà điêu khắc Tankei. Hai bên là 1.000 tượng Quan Âm đứng, hợp thành tổng số 1.001 pho. Các tượng đứng được tạc bằng gỗ và phủ vàng, xếp thành nhiều hàng liên tiếp.
Với người Việt, hình tượng Quan Âm vốn gần gũi. Ở Sanjusangendo, sự khác biệt đến từ số lượng tượng và cách cả quần thể cùng hiện diện trong một mái điện. Khi xem kỹ từng pho, sự chú ý có thể chuyển từ hàng tượng dài sang nét mặt, bàn tay hay cách áo rủ. Những chi tiết nhỏ ấy là một phần sức hấp dẫn của nghệ thuật tạc tượng, bên cạnh quy mô của toàn cảnh.
Trong số các tượng đứng, 124 pho được giữ lại từ công trình thế kỷ XII qua trận cháy; phần còn lại chủ yếu thuộc đợt tái thiết thế kỷ XIII. Chính điện và các tượng Quan Âm đều được xếp hạng bảo vật quốc gia. Những con số không chỉ cho biết độ lớn của bộ tượng, mà còn nhắc đến công sức gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Những vị hộ pháp với dáng vẻ khác nhau
Bên cạnh các hàng Quan Âm là 28 vị hộ pháp cùng Phong Thần và Lôi Thần. Nét mặt và tư thế mạnh mẽ của nhóm tượng này tạo nên sự khác biệt rõ với vẻ điềm tĩnh thường thấy ở hình tượng Quan Âm.
Thay vì cố nhớ đủ tên, có thể bắt đầu từ một dáng đứng hoặc một chi tiết khiến bạn dừng mắt, rồi đọc phần giới thiệu tương ứng. Một buổi xem tượng không nhất thiết phải trở thành bài kiểm tra kiến thức tôn giáo; vài hình ảnh được nhớ rõ cũng đủ để chuyến ghé thăm có điều riêng.
Đây vẫn là không gian thờ phụng. Cần giữ giọng nói nhỏ, theo tuyến tham quan và hướng dẫn của chùa. Không chụp ảnh trong chính điện; những bức hình nhìn thấy trên mạng không đồng nghĩa khách tham quan được phép chụp lại tại đó.
Đường tên dưới hiên điện
Chiều dài đặc biệt của Sanjusangendo còn gắn với Toshiya, truyền thống thi bắn cung dọc theo hiên điện. Vào thời Edo, đây là nơi các cung thủ thử tài trên một quãng bắn rất dài.
Cuộc thi cung đạo Omato đầu năm ngày nay gợi lại truyền thống ấy, nhưng không nên hiểu mọi thể thức thi hiện tại đều giống những cuộc so tài thời Edo. Nếu quan tâm đến cung đạo, câu chuyện này giúp nhìn dãy hiên dưới một góc khác: kiến trúc vừa là nơi thờ phụng vừa lưu giữ dấu ấn của một hoạt động văn hóa.
Không cần ghé đúng dịp sự kiện mới có thể tìm hiểu Sanjusangendo. Chính điện và điêu khắc là phần cốt lõi của điểm đến; lịch lễ hội cụ thể nên được tra riêng khi lên kế hoạch.
Đường đi, chi phí và một buổi tham quan vừa sức
Địa chỉ là 657 Sanjusangendo-mawari-cho, Higashiyama-ku, Kyoto. Từ ga Shichijo của tuyến Keihan, đi bộ về phía đông theo đường Shichijo khoảng 6–7 phút. Từ ga Kyoto có thể đi bộ khoảng 20 phút, tùy lối ra và tốc độ; đường qua cầu Shichijo Ohashi bắc qua sông Kamo.
Nếu đi xe buýt, điểm dừng Hakubutsukan Sanjusangendo-mae nằm sát khu tham quan. Bạn có thể xem hướng dẫn đường đi của cơ quan du lịch Kyoto để chọn cách đến phù hợp với nơi xuất phát.
Vé tham khảo theo thông tin chính thức: 600 yên cho người lớn, 400 yên cho học sinh THCS và THPT, 300 yên cho học sinh tiểu học. Khi vào chính điện cần bỏ giày dép ở khu vực quy định. Chùa có lối dốc và thông tin hỗ trợ xe lăn; nếu có nhu cầu cụ thể, nên trao đổi với nhân viên khi đến.
Ocean gợi ý dành 60–90 phút cho chính điện và khuôn viên. Đây là thời lượng tham khảo, không phải quy định của chùa. Điểm nhấn chủ yếu nằm trong điện nên phù hợp để đưa vào hành trình quanh năm; mùa nào cũng nên để một khoảng nghỉ thay vì nối quá nhiều điểm cần đứng và đi bộ.
Ghép cùng Toyokuni và những góc khác của Higashiyama
Ngay trong khu vực có Bảo tàng Quốc gia Kyoto và đền Toyokuni. Một buổi có thể chọn Sanjusangendo làm điểm chính rồi ghé Toyokuni xem cổng Karamon. Đây là gợi ý của Ocean; nếu muốn vào bảo tàng và xem kỹ các trưng bày, nên để thêm một chặng riêng.
Với người thích đồ gốm và không gian sống của nghệ sĩ, nhà lưu niệm Kawai Kanjiro là một hướng đi tiếp khác ở Higashiyama. Còn Kiyomizudera nằm xa hơn về phía bắc, có đường lên dốc; chỉ nên ghép khi thời gian và sức đi bộ còn thoải mái.
Những điểm này đem đến các cách hiểu khác nhau về Kyoto: điêu khắc trong điện, kiến trúc đền, đời sống nghệ nhân và cảnh quan trên triền đồi. Không cần đi hết trong một ngày để có một hành trình trọn vẹn.
Gần chùa còn có Chishakuin, phù hợp nếu muốn xem vườn ao và tìm hiểu tranh thời Momoyama. Hai ngôi chùa có nội dung khác nhau, nên dành đủ thời gian cho từng điểm thay vì chỉ ghé lướt qua.
Gần Sanjusangendo có Bảo tàng Quốc gia Kyoto, phù hợp để tìm hiểu thêm nghệ thuật và di sản qua các triển lãm. Nên dành riêng thời gian cho bảo tàng, thay vì xem đây chỉ là một điểm ghé nhanh.
Gần Sanjusangendo có Yogenin, ngôi chùa gắn với tranh của Tawaraya Sotatsu và câu chuyện tưởng niệm hai gia đình Toyotomi, Tokugawa. Đây là gợi ý đi tiếp nếu bạn muốn tìm hiểu thêm hội họa sau khi xem tượng.
Để nối tiếp câu chuyện về Go-Shirakawa, có thể ghé Hojuji gần đó. Ngôi chùa gắn với dấu tích ngự sở xưa và tín ngưỡng Bất Động Minh Vương, đem đến một góc nhìn khác sau buổi xem tượng.
Có thể tìm hiểu thêm Myohoin, tăng viện có mối liên hệ tổ chức với Sanjusangendo. Khu Kuri bảo vật quốc gia ở đó đem đến một câu chuyện khác về kiến trúc và đời sống trong chùa.
Sanjusangendo và vùng Shichijo có thể chiếm trọn một buổi nếu bạn xem kỹ tượng. Khi chuẩn bị lịch Nhật từ Việt Nam, hãy xem hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản từ giai đoạn chọn ngày.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Sanjusangendo có bao nhiêu tượng Quan Âm?
Có 1.001 pho: một tượng Quan Âm nghìn tay ngồi ở giữa và 1.000 tượng đứng hai bên. Ngoài ra còn có tượng hộ pháp, Phong Thần và Lôi Thần.
Tên Sanjusangendo có nghĩa là gì?
Tên gọi nói đến 33 khoảng giữa các cột dọc nội điện, không phải 33 phòng riêng. Tên chính thức là Rengeoin.
Có được chụp ảnh trong chính điện không?
Không chụp ảnh trong chính điện. Hãy theo biển hướng dẫn và giữ sự yên tĩnh cho người đến lễ. Ảnh dùng trong cẩm nang này là tư liệu lịch sử từ các bộ sưu tập mở.
Đến từ ga nào thuận tiện?
Ga Shichijo của tuyến Keihan cách khoảng 6–7 phút đi bộ. Từ ga Kyoto có thể đi bộ khoảng 20 phút; thời gian tùy lối ra và tốc độ.
Nên dành bao lâu và ghép với điểm nào?
Ocean gợi ý khoảng 60–90 phút, tùy mức quan tâm đến điêu khắc. Toyokuni là một điểm gần để ghép; nếu vào Bảo tàng Quốc gia Kyoto nên dành thêm thời gian riêng.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
