Dưới mái cổng sẫm màu, những mảng vàng nổi lên giữa đường chạm gỗ dày đặc. Toyokuni không cần một khuôn viên quá lớn để khiến người đi đường dừng lại: riêng chiếc cổng Karamon đã đủ gợi ra vẻ lộng lẫy của một thời. Phía sau nó là câu chuyện về Toyotomi Hideyoshi — người từng nắm quyền trên cả nước Nhật, rồi được thờ phụng ở Kyoto sau khi qua đời.
Một cuộc đời lớn, một ngôi đền nhiều lần đổi thay
Toyotomi Hideyoshi (1537–1598) là nhân vật quan trọng trong quá trình thống nhất Nhật Bản cuối thế kỷ XVI. Sau khi ông qua đời, triều đình ban thần hiệu Toyokuni Daimyojin; đền thờ được lập năm 1599.
Nhưng câu chuyện không dừng ở một lễ tưởng niệm. Khi gia tộc Toyotomi thất thế trước nhà Tokugawa, ngôi đền cũng mất sự bảo trợ và bị phế bỏ. Công trình ngày nay là kết quả của việc phục hưng dưới thời Minh Trị, được xây dựng lại tại vị trí hiện tại năm 1880, trên một phần đất gắn với chùa Hokoji.
Vì vậy, Toyokuni vừa nhắc đến Hideyoshi vừa kể chuyện những đổi thay sau ông. Tên tuổi một nhân vật có thể được tôn vinh, bị gạt khỏi đời sống công cộng rồi được nhắc lại ở một thời đại khác. Với người yêu lịch sử, điều ấy khiến một lượt ghé đền có thêm chiều sâu bên cạnh vẻ đẹp kiến trúc.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Đền Toyokuni
Dừng trước cổng Karamon
Đền Toyokuni, viết là 豊国神社, nằm ngay phía bắc Bảo tàng Quốc gia Kyoto. Người Kyoto còn gọi thân mật là Hokoku-san, theo một cách đọc khác của tên đền. Đây là đền Thần đạo thờ Toyotomi Hideyoshi, không phải một ngôi chùa Phật giáo.
Điểm nổi bật ngay phía trước là Karamon, chiếc cổng được xếp hạng bảo vật quốc gia. Mái cong, gỗ sẫm, các mảng trang trí ánh vàng và những đường chạm khiến mặt cổng có nhiều chi tiết để nhìn từ gần đến xa. Đứng lùi vài bước sẽ thấy dáng mái; lại gần hơn là hoa văn trên cánh cửa và các bộ phận nối dưới hiên.
Theo giới thiệu của đền, cổng được truyền là di tích từ thành Fushimi và từng được chuyển từ chùa Konchiin đến đây. Nguồn gốc gắn với thành Fushimi nên được hiểu theo cách giới thiệu ấy, thay vì khẳng định mọi chi tiết của hành trình di dời đều đã được xác định chắc chắn.
Cổng cũng là một trong ba Karamon nổi tiếng của Kyoto, cùng với cổng ở Nishi Honganji và Daitokuji. Những nét trang trí cầu kỳ giúp hình dung phần nào thị hiếu kiến trúc thời Momoyama, khi công trình vừa phục vụ nghi lễ vừa thể hiện uy thế của người cho xây dựng.
Trong nhà bảo vật: một lễ hội và những món đồ được giữ lại
Nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn, bạn có thể dành thời gian cho nhà bảo vật, mở từ năm 1925. Đây là phần tham quan có vé riêng với các hiện vật liên quan đến Hideyoshi và gia tộc Toyotomi; không nên mặc định việc dạo khuôn viên đã bao gồm vào xem.
Một tác phẩm tiêu biểu là bình phong vẽ lễ hội Hokoku, do Kano Naizen thực hiện. Hình ảnh lễ hội cho thấy việc tưởng nhớ Hideyoshi từng gắn với những cuộc tụ họp đông đảo của người Kyoto. Bên cạnh câu chuyện quyền lực và chiến trận, đây là một cách nhìn về sinh hoạt và không khí lễ hội của thành phố xưa.
Đền còn giới thiệu đèn lồng sắt, những chiếc hòm trang trí sơn mài và các di vật khác. Với đồ vật được truyền là Hideyoshi từng sử dụng, cần giữ đúng tính chất truyền lại của câu chuyện. Chẳng hạn, chiếc gối hình baku được giới thiệu gắn với sinh vật trong tín ngưỡng dân gian có khả năng ăn giấc mơ xấu; đó là ý nghĩa văn hóa, không phải đặc tính có thể kiểm chứng của món đồ.
Bạn có thể xem giới thiệu nhà bảo vật của đền trước chuyến đi. Danh sách trong cẩm nang giúp làm quen với bộ sưu tập; hãy theo thông tin trưng bày tại chỗ khi tham quan.
Những lời cầu gần với đời sống
Người đến Toyokuni cầu công việc tiến triển, may mắn và những mối duyên tốt. Trong khuôn viên còn có Teisho Shrine thờ Nene, phu nhân của Hideyoshi. Những lời cầu này thuộc đời sống tín ngưỡng, không phải sự bảo đảm về kết quả.
Nếu đã ghé Kodaiji, nơi Nene cho dựng để tưởng nhớ chồng, bạn sẽ nhận ra một mối liên hệ khác giữa hai điểm đến. Một bên nổi bật với vườn chùa và ký ức về Nene, một bên là đền thờ Hideyoshi cùng chiếc cổng trang trí công phu. Hai nơi giúp câu chuyện về gia đình Toyotomi hiện lên qua những công trình có tính chất khác nhau.
Trong lúc xem kiến trúc hoặc chụp ảnh, nên nhường đường cho người hành lễ, giữ khoảng cách với hiện vật và theo các biển hướng dẫn. Chiếc cổng là di sản cần được bảo vệ; không chạm vào phần chạm khắc để tạo dáng.
Đường đến Toyokuni và thời gian dành cho một lượt ghé
Địa chỉ đền là 530 Chayacho, Higashiyama-ku, Kyoto. Hướng dẫn chính thức nêu khoảng 10 phút đi bộ từ ga Shichijo của tuyến Keihan, hoặc khoảng 5 phút từ điểm dừng xe buýt Hakubutsukan Sanjusangendo-mae. Khi tìm bản đồ, nên thêm chữ Kyoto vì Nhật Bản có nhiều đền cùng tên Toyokuni.
Ocean gợi ý dành 30–60 phút cho khuôn viên, kiến trúc và một lượt tìm hiểu ngắn; nếu xem kỹ nhà bảo vật thì nên để thêm thời gian. Đây là gợi ý sắp xếp hành trình, không phải thời lượng bắt buộc của đền.
Khuôn viên được giới thiệu là tham quan tự do. Vé nhà bảo vật tham khảo là 500 yên cho người lớn, sinh viên và học sinh THPT, 300 yên cho học sinh tiểu học và THCS. Hãy xem trang chính thức trước chuyến đi nếu bạn dự định vào nhà bảo vật.
Điểm nhấn của Toyokuni nằm ở kiến trúc và lịch sử nên không cần chờ một mùa hoa cụ thể mới ghé. Phần xem cổng ở ngoài trời; nên tính thời tiết vào lịch đi bộ và dành thêm khoảng nghỉ nếu tiếp tục khám phá Higashiyama.
Đi tiếp từ phía nam Higashiyama
Bảo tàng Quốc gia Kyoto và chùa Sanjusangendo là hai địa chỉ gần Toyokuni có thể cân nhắc khi lên lịch. Mỗi nơi có nội dung và vé tham quan riêng; chọn một điểm chính sẽ dễ thu xếp hơn việc gom tất cả vào một buổi ngắn.
Nếu quan tâm nghề thủ công và không gian sống của nghệ sĩ, nhà lưu niệm Kawai Kanjiro là một hướng khám phá khác trong Higashiyama. Còn với câu chuyện Toyotomi, có thể dành một chặng riêng cho Kodaiji để nối thêm những điều đã đọc ở Toyokuni.
Cũng cần phân biệt đền với Hokoku-byo, lăng Hideyoshi ở khu đồi phía đông. Đây không phải hai tên chỉ cùng một khuôn viên và không nên mặc định lăng nằm ngay sau cổng Karamon. Nếu định ghé lăng, hãy xem đường riêng và tính sức đi bộ cho phần hành trình đó.
Gần đền có Sanjusangendo, nổi bật với chính điện dài và 1.001 tượng Quan Âm. Có thể chọn chùa làm điểm chính rồi ghé Toyokuni để nối một buổi tìm hiểu điêu khắc với kiến trúc đền.
Một điểm gần khác là chùa Chishakuin, nơi gìn giữ tranh gắn với Shounzenji, ngôi chùa Hideyoshi từng lập để tưởng nhớ con trai Tsurumatsu. Câu chuyện ấy giúp nối thêm một phần lịch sử Toyotomi với vườn và nghệ thuật Momoyama.
Ngay cạnh đền, chùa Hokoji còn lưu quả chuông gắn với cuộc tranh chấp giữa Toyotomi và Tokugawa. Đọc hai câu chuyện cùng nhau sẽ giúp phân biệt nơi thờ Hideyoshi với di tích của dự án Đại Phật.
Toyokuni hợp ghép với Hokoji hoặc bảo tàng ở Shichijo trong ngày Kyoto. Khi lập chuyến Nhật từ Việt Nam, bạn có thể đối chiếu hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Đền Toyokuni Kyoto thờ ai?
Đền thờ Toyotomi Hideyoshi với thần hiệu Toyokuni Daimyojin. Trong khuôn viên còn có Teisho Shrine thờ Nene, phu nhân của ông.
Điểm nổi bật nhất là gì?
Cổng Karamon, một bảo vật quốc gia, nổi bật với mái cong, chi tiết ánh vàng và chạm gỗ công phu. Nhà bảo vật giúp tìm hiểu thêm về Hideyoshi và văn hóa Momoyama.
Tham quan đền có mất phí không?
Khuôn viên được giới thiệu là tham quan tự do; nhà bảo vật thu vé riêng. Mức tham khảo là 500 yên cho người lớn, sinh viên, học sinh THPT và 300 yên cho học sinh tiểu học, THCS.
Ga nào thuận tiện để đến đền?
Ga Shichijo của tuyến Keihan cách khoảng 10 phút đi bộ theo hướng dẫn chính thức. Điểm dừng xe buýt Hakubutsukan Sanjusangendo-mae cách khoảng 5 phút đi bộ.
Đền có phải lăng Hideyoshi không?
Không. Đền Toyokuni và lăng Hokoku-byo là hai điểm riêng. Nếu ghé lăng ở khu đồi phía đông, cần tìm đường và sắp xếp thời gian đi bộ riêng.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
