Mái ngói lớn của Bishamondo phủ xuống những cột và lan can đỏ son, xen giữa các mảng chạm khắc nhiều màu. Ngôi chùa nằm về phía núi ở bắc Yamashina, sau một chặng đi bộ từ khu ga. Vượt qua đường dốc và bậc đá, chuyến ghé tiếp tục qua các gian điện, tranh cửa trượt và khu vườn có mặt nước nhỏ bên sườn cây.
Từ Izumoji đến ngôi chùa trên sườn núi Yamashina
Bishamondo — 毘沙門堂 là một chùa thuộc Thiên Thai tông, hay Tendai, ở quận Yamashina của Kyoto. Theo lịch sử do chùa công bố, ngôi chùa có nguồn gốc năm 703 tại vùng Izumoji, phía bắc khu hoàng cung Kyoto, rồi trải qua nhiều lần di chuyển và tái dựng.
Mốc quan trọng của địa điểm hiện tại là năm 1665, khi chùa được phục hồi tại Yamashina. Về sau, hoàng tử Koben, con Thiên hoàng Go-Sai, vào chùa tu hành và làm người đứng đầu. Bishamondo mang địa vị monzeki, tức ngôi chùa có truyền thống các thành viên hoàng gia hoặc giới quý tộc xuất gia làm trụ trì.
Mối quan hệ ấy thể hiện trong những gian nhà, cổng và hiện vật được lưu giữ. Chuyến tham quan vì thế có cả câu chuyện về tôn giáo lẫn đời sống cung đình, bên cảnh sườn núi vốn khác hẳn các phố đông ở trung tâm Kyoto.
Điện đỏ son và vị thần được thờ tại Bishamondo
Chùa thờ chính Bishamonten, được người Nhật biết đến trong nhóm Bảy vị thần may mắn, đồng thời liên hệ với Đa Văn Thiên trong Phật giáo. Tên Bishamondo bắt nguồn từ vị thần này. Các ý nghĩa về tài lộc, bảo hộ và may mắn thuộc tín ngưỡng của chùa; chuyến lễ không phải một bảo đảm về kết quả cầu mong.
Theo chùa, tượng chính là hibutsu, tượng thờ được gìn giữ kín. Khách không nên mặc định sẽ được xem pho tượng chính trong một lượt ghé. Khi vào nơi lễ, nên theo hướng dẫn thay vì tự mở cửa hoặc đưa máy ảnh tới sát đồ thờ.
Phần kiến trúc dễ nhận ra nhất là chính điện và cổng Karamon, với màu đỏ, chi tiết trang trí và các mảng chạm khắc. Chùa giới thiệu ảnh hưởng của phong cách kiến trúc Nikko Toshogu trong những công trình được nhà Tokugawa hỗ trợ. Bức ảnh chính điện chụp năm 2013 cho thấy rõ mái ngói rộng, cổng cong ở phía trước và hai đèn bằng kim loại hai bên.
Trên đường lên còn có cổng Niomon sau những bậc đá dốc. Đây là phần cần tính sức đi bộ, đặc biệt khi đi cùng người cao tuổi hoặc trẻ nhỏ.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Chùa Bishamondo
Những bức tranh dường như thay đổi khi người xem dịch bước
Trong Shinden, các bức tranh trên vách và cửa trượt gắn với họa sĩ Kano Masunobu nổi tiếng nhờ cách thể hiện phối cảnh. Chùa mô tả hiệu ứng người xem vẫn có cảm giác mình ở vị trí trung tâm khi đổi góc nhìn. Trang du lịch học đường Kyoto cũng giới thiệu các tranh người già với cách dùng phối cảnh ngược.
Điểm thú vị nằm ở việc quan sát cùng một hình từ những vị trí khác nhau. Có thể xem theo phần hướng dẫn của chùa, dành thời gian cho từng gian thay vì chỉ tìm một góc để chụp. Tranh và cửa trượt là hiện vật, vì vậy cần giữ khoảng cách và tuân thủ quy định ảnh nội thất.
Ở Reiden còn có tranh rồng trên trần. Ánh mắt và nét mặt rồng tạo cảm giác khác nhau theo góc nhìn. Đây là một phần nghệ thuật trang trí trong gian thờ, khác với nhóm tranh ở Shinden.
Ảnh trong bài tập trung vào kiến trúc bên ngoài và cây trong sân. Để nhận diện các gian trước chuyến đi, có thể đọc giới thiệu khuôn viên Bishamondo, rồi xem phần được phép tham quan theo hướng dẫn tại chỗ.
Vườn Bansuien, mặt hồ và sườn cây phía sau
Bansuien là khu vườn có hồ, đảo nhỏ, đá và cây bao quanh. Hồ được chùa mô tả gợi hình chữ tâm viết ngược. Cảnh vườn nhìn từ các gian nhà kết hợp mặt nước gần với những tán cây trên sườn núi phía sau.
Tư liệu của Hiệp hội cây xanh đô thị Kyoto nhắc tới các cây phong, đỗ quyên cùng dòng nước đưa về từ khe núi Anshoji. Các bờ đá được bố trí tương đối thấp, tạo dáng hồ mềm và yên. Có cả khoảng nước nhỏ quanh điện Benten, nối thêm cảnh vườn bên những gian thờ.
Khu vườn đã có những thay đổi qua các thời kỳ cùng lịch sử chùa. Điều đáng dành thời gian trong chuyến ghé là mối liên hệ giữa hiên nhà, hồ và cây: chỉ cần đổi vị trí ở phần được phép là cảnh đã có những khoảng mở, khép khác nhau.
Ocean gợi ý giữ một đoạn thời gian riêng cho vườn sau khi xem tranh. Nếu chỉ tập trung chụp cổng hoặc mùa lá, phần này dễ bị bỏ qua.
Cây anh đào rủ và con dốc mùa lá thu
Bishamondo được biết đến với anh đào mùa xuân và lá phong mùa thu. Cây anh đào rủ có những cành vươn rộng được chống đỡ; ảnh tháng 3 năm 2024 trong bài ghi lại dáng cành khi chưa nở hoa. Phía sau cây là mái nhà, khiến cảnh sân có cả đường nét kiến trúc lẫn thân cành.
Vào mùa lá, con dốc dẫn tới cổng Chokushimon được chùa giới thiệu với cảnh lá rụng phủ lối. Đó là một nét cảnh quan theo mùa, không phải lớp lá có thể thấy vào mọi ngày thu. Không nên bước qua dây giới hạn hoặc dồn sang phần dành riêng để tìm góc ảnh giống hình quảng bá.
Khi cây xanh, màu đỏ của các gian điện vẫn hiện rõ giữa nền lá. Với một chuyến ghé ngoài mùa hoa và lá đổi màu, phần kiến trúc, tranh và vườn Bansuien tạo thành nội dung tham quan đủ riêng.
Đi từ ga Yamashina và nối chuyến trong cùng quận
Địa chỉ: 18 Anshu Inariyamacho, Yamashina-ku, Kyoto. Hướng dẫn của chùa ghi từ các ga JR Yamashina, tàu điện ngầm Yamashina hoặc Keihan Yamashina đi bộ khoảng 20 phút. Có lối đi bộ dưới đường tàu để ra phía bắc ga. Cần cộng thêm thời gian cho đoạn dốc, bậc đá và những lần dừng nghỉ.
Ocean gợi ý 60–90 phút tại chùa nếu muốn xem kiến trúc, tranh và vườn; thời lượng này chưa tính đường đi bộ từ ga và quay lại. Chọn giày bám tốt, mang hành lý gọn. Người dùng xe lăn hoặc xe đẩy nên hỏi trực tiếp về phương án tiếp cận và giới hạn từng phần trước chuyến đi.
Đường lên chùa và chỗ đỗ xe có hạn chế riêng. Chùa khuyến khích giao thông công cộng và cho biết xe khách lớn không đi vào được do điều kiện đường. Xem hướng dẫn đi lại và tham quan của Bishamondo để sắp xếp phương tiện phù hợp, nhất là lúc hoa và lá thu thu hút nhiều khách.
Nếu muốn tiếp tục cụm Yamashina, có thể quay về khu ga rồi đi tuyến Tozai tới Ono để ghé Zuishinin và câu chuyện Ono no Komachi, hoặc Kajuji với hồ Himuro. Hai nơi này ở phía nam quận, cần chặng di chuyển riêng; nên chọn theo thời gian còn lại thay vì coi là những chùa sát cổng Bishamondo.
Gần tuyến đi bộ từ ga Yamashina, Anshoji và câu chuyện di sản Ngũ Trí Như Lai là một lựa chọn khác. Cần xem chương trình và phạm vi tham quan với chùa trước khi ghé; nhóm tượng Quốc bảo được chùa ghi là gửi tại Bảo tàng Quốc gia Kyoto.
Trên đường trở lại khu ga, có thể dành thêm thời gian cho kênh Yamashina và cầu Anshu. Một đoạn dạo ven nước là lựa chọn phù hợp nếu còn sức sau chặng lên xuống chùa; bạn không cần đi hết tuyến kênh.
Nếu còn thời gian khi trở lại khu ga Yamashina, bạn có thể ghé đền Moroha ở Shinomiya để tìm tảng đá gắn với tiếng đàn biwa của hoàng tử Saneyasu.
Nếu muốn tới Bishamondo đúng mùa hoa hay lá, hãy chừa thời gian đi bộ từ Yamashina. Khi chọn khoảng ngày Nhật từ Việt Nam, bạn có thể chuẩn bị hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Năm 703 có phải tuổi của các tòa nhà ở Yamashina không?
703 là mốc nguồn gốc của chùa tại vị trí ban đầu ở Kyoto. Chùa được phục hồi tại Yamashina năm 1665; từng công trình có niên đại riêng.
Có chắc được xem tượng thờ chính không?
Tượng chính là hibutsu, được gìn giữ kín. Cần theo hướng dẫn của chùa và không mặc định tượng chính được giới thiệu trong mỗi lượt ghé.
Tranh thay đổi có nghĩa là tranh chuyển động thật không?
Đó là hiệu ứng phối cảnh khi người xem đổi góc đứng, tạo cảm giác hình ảnh khác đi. Cần xem trong phần tham quan và theo hướng dẫn của chùa.
Từ ga Yamashina đi bao lâu?
Chùa hướng dẫn đi bộ khoảng 20 phút từ các ga JR, tàu điện ngầm hoặc Keihan Yamashina. Nên tính thêm đoạn dốc, bậc đá và thời gian nghỉ.
Có thể ghép ngay Zuishinin và Kajuji không?
Có thể nối hành trình qua tuyến Tozai và ga Ono, nhưng đây là các địa chỉ ở phía nam Yamashina. Cần cộng thời gian quay về ga, di chuyển và ghé từng chùa.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
