Những bậc đá nối nhau lên cao, cuối lối là cổng chùa với hai tầng mái rộng. Ở Kurodani, dáng vẻ bề thế ấy đi cùng một khoảng nhìn thoáng về Kyoto: mái nhà thấp dần phía dưới, núi nằm xa sau thành phố. Đằng sau cổng là câu chuyện dài của một ngôi chùa, từ bước đường truyền đạo của Honen tới những năm cuối thời Mạc phủ. Mỗi đoạn đường trong khuôn viên lại dẫn tới một điều khác để tìm hiểu.
Kurodani và Konkai-Komyoji là cùng một nơi
Konkai-Komyoji / 金戒光明寺, thường gọi là Kurodani, nằm trên vùng đồi ở quận Sakyo, phía đông Kyoto. Khi tra bản đồ, bạn có thể gặp các cách viết Konkaikomyoji hoặc Konkaikōmyō-ji. Tên Kurodani ngắn hơn và cũng là tên xuất hiện trong nhiều gợi ý hành trình.
Chùa thuộc tông Jodo, tức Tịnh độ tông, gắn với nhà sư Honen. Theo lịch sử do chùa giới thiệu, năm 1175, sau khi rời núi Hiei để truyền bá giáo lý niệm Phật, ông dựng am tại đây. Từ khởi đầu ấy, Kurodani trở thành một trong tám đại bản sơn của tông Jodo tại Nhật Bản.
Trong hành trình khám phá Kyoto, JNTO đặt Kurodani trên hướng đi từ Heian Jingu tới Shinnyodo. Đó cũng là cách dễ hình dung vị trí của chùa: rời khu Okazaki với những bảo tàng và cổng đền đỏ, rồi đi lên vùng đồi có nhiều chùa nằm gần nhau.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Kurodani – Konkai-Komyoji
Cổng Sanmon: dáng mái lớn trên những bậc đá
Sanmon hoàn thành năm 1860. Đứng ở chân bậc thang, phần mái trên hiện rõ trên nền trời, còn tầng dưới mở ra lối đi vào chùa. Cột gỗ, hệ đỡ mái và những lớp ngói tạo nên một công trình có thể ngắm kỹ từng nét hoặc nhìn trọn từ xa.
Ảnh đầu bài ghi lại cổng trong một dịp chiếu sáng ban đêm vào tháng 11/2015. Ánh sáng làm nổi hệ gỗ dưới mái và đường cong ở các góc, bên dưới là cầu thang đá trải rộng. Đây là hình ảnh của một dịp cụ thể, không phải lời hẹn rằng mọi buổi tối đều có cảnh chiếu sáng như vậy.
Ban ngày, vẻ đẹp của cổng lại nằm ở màu gỗ, cây bên cạnh và khoảng trời qua các tầng mái. Với người thích kiến trúc, chỉ riêng việc đi từ chân cầu thang lên sân đã có nhiều góc nhìn. Đường có bậc và độ dốc; một lịch tham quan vừa sức sẽ dễ chịu hơn việc cố đi thật nhanh qua tất cả các tòa nhà.
Điện Amida, Miedo và ngọn tháp ba tầng
Amidado, điện thờ Phật A Di Đà, được Toyotomi Hideyori cho dựng lại năm 1605; đây là tòa nhà lâu đời nhất còn lại trong khuôn viên, theo giới thiệu của chùa. Gần đó, Miedo là điện thờ Honen, với tượng nhà sư ở tuổi 75. Hai điện đưa câu chuyện về nguồn gốc của Kurodani trở lại với những công trình cụ thể.
Tháp ba tầng được xây năm 1633 để tưởng niệm Tokugawa Hidetada, vị tướng quân thứ hai của nhà Tokugawa. Bộ tượng Văn Thù từng được thờ trong tháp đã chuyển sang Miedo năm 2008. Vì vậy, ngắm tháp và tìm hiểu nơi thờ tượng là hai phần khác nhau của lượt ghé, không nên mặc định tượng vẫn ở bên trong tháp.
Ảnh dưới nhìn từ khoảng sân gần điện về phía thành phố. Mái chùa và cành cây nằm ở gần, sau đó mới tới những dãy nhà và núi phía xa. Góc nhìn ấy cho thấy vì sao một ngôi chùa trên đồi đem lại cảm giác khác hẳn khi đi giữa các con phố: thành phố vẫn ở đó, nhưng đã lùi xuống dưới tầm mắt.
Vườn Shiun kể chuyện đời Honen bằng đá và rêu
Kurodani còn có vườn Shiun, do Ueyakato Landscape tạo dựng năm 2006. Đây là vườn khô với cát trắng, rêu và những cụm đá, được làm để kỷ niệm 800 năm ngày mất của Honen. Theo đơn vị thiết kế, các phần của vườn gợi lại tuổi thơ ông ở Mimasaka, nay thuộc Okayama, và những năm tu học trên núi Hiei.
Một khu vườn khác mang tên Goen no Michi, được tạo năm 2012, lấy hình ảnh hai con đường gặp nhau rồi thành một để nói về sự gắn bó giữa con người. Cách kể không nằm ở một bức tranh treo trên tường mà hiện qua đường đi, đá, cây và khoảng nhìn về hồ Yoroi.
Đây là phần đáng tìm hiểu nếu bạn yêu nghệ thuật vườn Nhật. Tuy nhiên, lịch xem nội thất và vườn cần tra riêng theo chuyến đi; đừng mặc định một lượt dạo sân sẽ bao gồm cả những không gian này. Bài cẩm nang giúp bạn biết ở chùa có gì để lựa chọn, còn thông tin tham quan cụ thể nên đối chiếu với đơn vị quản lý.
Một trang lịch sử khác: Aizu và những năm cuối Mạc phủ
Đến thế kỷ XIX, Kurodani có thêm vai trò khác ngoài đời sống tôn giáo. Năm 1862, Matsudaira Katamori, lãnh chúa Aizu được giao nhiệm vụ bảo vệ Kyoto, đặt đại bản doanh tại đây. Địa hình cao và khuôn viên rộng là những yếu tố được chùa nhắc tới khi giải thích lựa chọn ấy.
Từ căn cứ Kurodani, Aizu có liên hệ với Shinsengumi, lực lượng giữ gìn trật tự nổi tiếng trong những năm cuối Mạc phủ Tokugawa. Với người đã biết Kyoto qua chuyện về các võ sĩ, chi tiết này mở thêm một hướng đọc: đằng sau những mái chùa là một thành phố từng đi qua nhiều biến động chính trị.
Trong khuôn viên có khu tưởng niệm và phần mộ liên quan tới Aizu. Những nơi ấy vẫn mang ý nghĩa tưởng nhớ người đã mất, vì vậy nên giữ yên tĩnh, đi theo lối cho phép và tránh cản trở người tới viếng. Không cần thuộc hết tên các nhân vật để hiểu rằng Kurodani lưu giữ cả lịch sử tín ngưỡng lẫn một đoạn đời nhiều biến động của Kyoto.
Đường đến và thời gian nên dành cho Kurodani
Địa chỉ chính thức là 121 Kurodani-cho, Sakyo-ku, Kyoto. Chùa hướng dẫn đi bộ khoảng 10 phút từ trạm xe buýt Okazaki-michi, hoặc khoảng 15 phút từ Higashi-Tennocho. Chọn trạm tùy theo nơi xuất phát; thời gian đi bộ trên chỉ tính đoạn cuối tới chùa.
Bạn có thể mở hướng dẫn đường đến của Konkai-Komyoji rồi đối chiếu tuyến từ khách sạn hoặc điểm vừa tham quan. Với người đi cùng trẻ nhỏ hay người lớn tuổi, nên tính thêm các bậc thang trong khuôn viên, không chỉ quãng đường tới cổng.
Ocean gợi ý 45–75 phút cho lượt xem cổng, sân, các điện từ bên ngoài và đoạn ngắm cảnh vừa sức. Nếu có kế hoạch vào vườn hoặc xem nội thất, hãy dành thêm thời gian riêng. Đây là gợi ý biên tập, không phải thời lượng do chùa quy định.
Phần sân, nội thất và những đợt tham quan đặc biệt có thể có điều kiện tiếp cận khác nhau. Thông tin về phí và lịch cho chuyến đi nên xem tại website chính thức của chùa. Cách chuẩn bị này giúp bạn chọn đúng phần mình quan tâm, thay vì mặc định mọi khu đều nằm trong cùng một lượt tham quan.
Một buổi nối Kurodani với Shinnyodo hoặc Okazaki
Gợi ý của Ocean; thời gian chưa gồm đường từ nơi lưu trú và tùy sức đi của bạn.
- Hai ngôi chùa gần nhau: chọn Kurodani cùng Shinnyodo. Một nơi có cổng Sanmon đồ sộ và dấu tích Aizu; nơi kia có cổng đỏ, tháp ba tầng và hai vườn đá. Dành khoảng 2–3 giờ cho cả cụm, có tính đoạn nối và nghỉ chân.
- Từ đền xuống vườn, rồi lên đồi: bắt đầu ở Heian Jingu, sau đó tới Kurodani. Nếu đã chọn vườn Shin-en, có thể để Shinnyodo sang buổi khác để mỗi điểm đều có đủ thời gian.
- Một ngày thiên về nghệ thuật và kiến trúc: ghé Bảo tàng Nghệ thuật Kyoto City KYOCERA ở Okazaki và chọn Kurodani làm điểm tiếp theo. Hãy giữ một khoảng nghỉ giữa hai lượt, nhất là sau khi đã đi bộ lâu trong bảo tàng.
Nếu muốn hiểu thêm tông Jodo qua một ngôi chùa khác, bài về Chionin là phần đọc tiếp phù hợp. Chionin nằm về hướng khác trong cụm phía đông, nên có thể dành riêng cho một lịch đi cùng Maruyama và Gion.
Kurodani có vẻ đẹp dễ nhận ra từ chân bậc thang, nhưng cũng có những câu chuyện chỉ hiện rõ khi tìm hiểu sâu hơn. Sau cổng lớn là điện thờ, vườn, dấu tích lịch sử; từ sân chùa nhìn ra, Kyoto lại mở rộng tới tận những dãy núi phía xa.
Kurodani và Shinnyodo có thể ghép thành một buổi thay vì đổi nhiều khu Kyoto. Với hành trình từ Việt Nam, bạn nên xem hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản khi lên lịch Nhật.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Kurodani và Konkai-Komyoji có phải cùng một chùa?
Có. Kurodani là tên thường gọi của Konkai-Komyoji, ngôi chùa thuộc tông Jodo ở quận Sakyo, Kyoto.
Đi xe buýt tới Kurodani thì xuống trạm nào?
Theo hướng dẫn của chùa, có thể xuống Okazaki-michi rồi đi bộ khoảng 10 phút, hoặc Higashi-Tennocho rồi đi khoảng 15 phút. Chọn tuyến theo nơi xuất phát.
Vườn Shiun có gì đặc biệt?
Vườn dùng cát trắng, rêu và đá để gợi lại cuộc đời Honen, từ tuổi thơ ở Mimasaka tới thời gian tu học trên núi Hiei. Lịch xem vườn cần tra riêng với đơn vị quản lý.
Có thể ghé Kurodani và Shinnyodo trong cùng buổi không?
Có thể chọn hai chùa cho cùng một buổi vì nằm gần nhau. Ocean gợi ý khoảng 2–3 giờ cho cả cụm, gồm đoạn nối và nghỉ chân; điều chỉnh nếu muốn xem thêm nội thất hoặc vườn.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
