Cổng Sanmon của Chionin hiện lên trên những bậc đá, rộng và cao đến mức người đứng dưới bỗng trở nên nhỏ bé. Qua cổng là các mái điện, quả chuông lớn và những khu vườn nép dưới núi. Sự bề thế dễ gây ấn tượng ngay từ đầu, nhưng những câu chuyện về nhà sư Honen, chiếc ô dưới mái điện hay tiếng chuông đêm cuối năm mới là điều khiến ngôi chùa ở lại lâu hơn trong trí nhớ.
Chionin và câu chuyện về nhà sư Honen
Chionin là tổng bản sơn, tức ngôi chùa đứng đầu, của Jodo Shu, tức Tịnh độ tông Nhật Bản, gắn với Honen — người sáng lập tông phái. Trong truyền thống này, việc niệm danh hiệu Phật A Di Đà có vị trí trung tâm. Hiểu đôi chút về mạch tín ngưỡng ấy sẽ giúp bạn nhìn nơi này như một không gian tu tập và hành hương, bên cạnh giá trị kiến trúc.
Lịch sử của chùa nối qua nhiều mốc. Năm 1175, Honen dựng một am nhỏ tại đây để truyền giảng. Đến năm 1234, đệ tử Genchi xây dựng các công trình và tôn Honen làm vị khai sơn. Hai mốc thường được nhắc đến vì phản ánh hai bước khác nhau trong quá trình hình thành Chionin.
Đầu thời Edo, sự bảo trợ của gia tộc Tokugawa giúp Chionin mở rộng đáng kể. Những mái điện lớn hôm nay lưu lại dấu ấn của thời kỳ ấy, cùng công sức dựng xây và gìn giữ của các thế hệ sau.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Chùa Chionin
Dừng ngắm cổng Sanmon từ những bậc đá
Cổng Sanmon được hoàn thành năm 1621 dưới sự bảo trợ của Tokugawa Hidetada. Với chiều cao khoảng 24 m và chiều ngang khoảng 50 m, đây là một trong những cổng lầu bằng gỗ lớn nhất còn tồn tại ở Nhật Bản. Công trình được công nhận là Quốc bảo.
Nhìn từ chân bậc đá, mái cổng vươn rộng, những hàng cột lớn đứng trầm dưới bóng hiên. Khi tới gần, các chi tiết gỗ đan vào nhau dưới mái mới dần hiện rõ. Quy mô khiến người ta ngỡ ngàng trước, rồi chính sự tỉ mỉ lại giữ ánh nhìn lâu hơn.
Phần lầu trên còn gắn với không gian thờ và trang trí tôn giáo. Đối với hành trình thông thường, vẻ ngoài của Sanmon đã đủ đáng dành thời gian; nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về nội thất, phần giới thiệu Sanmon của chùa là một điểm bắt đầu hữu ích.
Ghé Mieido, tìm hiểu nơi tưởng nhớ Honen
Qua cổng và các bậc đá, điện Mieido hiện lên với phần mái rộng nổi bật. Tên gọi của điện gắn với miei, tôn ảnh của Honen được thờ bên trong. Đây là trung tâm của quần thể Chionin, đồng thời là một Quốc bảo khác của chùa.
Điện rộng khoảng 45 m, sâu khoảng 35 m, có hiên bao quanh. Từ ngoài sân, mái điện phủ xuống như ôm lấy cả khối nhà; dưới hiên, người xem mới cảm nhận rõ khoảng không rộng lớn ấy qua hàng cột và sàn gỗ.
Bên trong là không gian hành lễ của chùa. Hãy theo hướng dẫn tháo giày, giữ yên lặng và không chụp ảnh hay ghi hình trong nội thất. Dành một lát ở đây, bạn có thể cảm nhận Chionin gần với đời sống tín ngưỡng hơn hình ảnh một di tích trong sách.
Tìm đại hồng chung và câu chuyện tiếng chuông giao thừa
Quả chuông lớn của Chionin được đúc năm 1636, cao khoảng 3,3 m, đường kính 2,7 m và nặng khoảng 70 tấn. Tháp chuông Daishoro được dựng năm 1678. Cả chuông và tháp đều được xếp hạng Tài sản văn hóa quan trọng.
Để thỉnh quả chuông ấy trong nghi thức giao thừa, một người dẫn và mười sáu người hỗ trợ phải phối hợp cùng nhau. Từ sức nặng của đồng đến động tác của cả nhóm, câu chuyện khiến người xem dễ hình dung hơn âm vang gắn với ngôi chùa.
108 tiếng chuông cuối năm là một nét quen thuộc của Phật giáo Nhật Bản. Biết câu chuyện này, tháp chuông vẫn gợi nhiều liên tưởng ngay cả trong một ngày bình thường, khi bạn chỉ đứng bên công trình và nhìn lên quả chuông im tiếng.
Dành thời gian cho vườn Hojo và Yuzen-en
Hojo: mặt hồ và cảnh núi phía sau
Vườn Hojo thuộc kiểu vườn hồ, được truyền là do nhà sư Gyokuen, người có liên hệ với bậc thầy làm vườn Kobori Enshu, thiết kế vào đầu thời Edo. Hồ Shinji-ike và các công trình quanh vườn tạo thành một không gian khác với sân điện rộng.
Mặt hồ giữ bóng cây, những khối đá nằm bên bờ, phía sau là núi Higashiyama. Sau cổng và điện lớn, cảnh vườn đem lại một khoảng lặng vừa đủ để nghỉ mắt.
Yuzen-en: nét vườn hiện đại trong quần thể cổ
Yuzen-en được thiết kế lại năm 1954 để kỷ niệm 300 năm ngày sinh Miyazaki Yuzen, người gắn với nghệ thuật nhuộm Yuzen. Khu vườn kết hợp một phần dùng nước từ nguồn ở Higashiyama với một phần theo lối vườn khô karesansui.
Ở Yuzen-en, bạn có thể ngắm một bên là nước thật, một bên là cát và đá gợi cảnh. Hai cách làm vườn đứng cạnh nhau, giúp người mới tìm hiểu cũng dễ nhận ra những vẻ đẹp khác nhau của vườn Nhật.
Chiếc ô bỏ quên và bảy điều kỳ thú
Chionin lưu truyền nhóm chuyện gọi là “bảy điều kỳ thú”. Trong đó có chiếc ô bỏ quên dưới mái Mieido: một truyền thuyết gắn nó với người thợ Hidari Jingoro, câu chuyện khác kể rằng một con cáo trắng để lại chiếc ô để tỏ lòng biết ơn. Mối liên tưởng giữa ô và nước còn được kể như biểu tượng che chở chùa khỏi lửa.
Cũng trong những câu chuyện truyền lại, đàn chim sẻ trên tranh cửa trượt được vẽ khéo đến mức bay khỏi mặt tranh. Chi tiết hư thực ấy vừa ca ngợi tài người họa sĩ, vừa cho thấy cách người xưa gửi sự thích thú vào một công trình.
Từ mái điện đồ sộ trở về một chiếc ô nhỏ, Chionin bỗng gần gũi hơn. Bạn có thể đọc thêm bảy điều kỳ thú do chùa giới thiệu; đây là những truyền thuyết làm phong phú thêm câu chuyện của nơi thờ tự.
Đến Chionin từ đâu và nên dành bao lâu?
Chùa ở 400 Rinka-cho, Higashiyama-ku, Kyoto. Hướng dẫn của chùa nêu lối đi bộ từ ga Higashiyama trên tuyến Tozai khoảng 8 phút, hoặc từ ga Keihan Gion-Shijo khoảng 10 phút. Điểm dừng xe buýt Chion-in-mae cũng là một mốc đến khu vực.
Ocean gợi ý khoảng 1,5–2 giờ cho một buổi ghé có cả kiến trúc và thời gian ngắm vườn, điều chỉnh theo phần bạn chọn tìm hiểu. Quần thể có bậc đá và thay đổi cao độ; hãy tính thêm thời gian nghỉ nếu đi cùng người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ.
Bạn có thể xem hướng đến Chionin và thông tin dành cho khách của chùa khi chốt kế hoạch. Phần vé của các khu vườn hay trải nghiệm cụ thể nên được xem theo lựa chọn của bạn.
Một buổi từ Chionin qua Maruyama đến Yasaka
Gợi ý hành trình dưới đây do Ocean biên tập để nối các điểm gần nhau.
- Dành phần đầu cho Chionin. Ngắm Sanmon, tìm hiểu Mieido và chọn thêm vườn hoặc một nhóm công trình hợp sở thích.
- Đổi nhịp ở công viên Maruyama. Một đoạn đi dạo và nghỉ chân giúp buổi khám phá có khoảng thở, nhất là sau các bậc đá ở chùa.
- Nối sang đền Yasaka và phố Gion. Bạn có thể kết thúc bằng cảnh đèn lồng, một bữa ăn hoặc đoạn dạo phố theo sức đi còn lại.
Nếu muốn dành nhiều thời gian hơn cho trà thất và nghệ thuật trang trí, Kodaiji là một bài nên đọc tiếp để so sánh. Chọn Chionin vì quy mô kiến trúc và câu chuyện về Honen, hay Kodaiji vì vườn và câu chuyện Nene, sẽ dễ hơn khi bạn biết nét riêng của từng nơi.
Những cẩm nang trong khu Gion và Higashiyama được nối theo địa lý để bạn có thể tự ghép lịch, giữ lại cả điểm muốn xem lẫn thời gian để tận hưởng.
Nếu muốn ghép thêm một ngôi chùa nhỏ hơn quanh công viên Maruyama, bạn có thể tìm hiểu Chorakuji ở phía đông nam. Lối bậc đá, khu vườn ao và câu chuyện Kenreimonin tạo một hướng khám phá khác; nên tính riêng thời gian đi bộ và lượt tham quan.
Khi ghép Chionin với Maruyama và Yasaka, hãy dành đủ một buổi trong lịch Kyoto. Với chuyến đi từ Việt Nam, hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản là phần cần tính cùng lịch trình.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Chionin thuộc tông phái nào?
Chionin là tổng bản sơn của Jodo Shu, Tịnh độ tông Nhật Bản, gắn với Honen và giáo lý niệm danh hiệu Phật A Di Đà.
Sanmon và Mieido khác nhau thế nào?
Sanmon là cổng lầu lớn ở lối vào; Mieido là điện thờ tôn ảnh Honen và là trung tâm quần thể. Cả hai đều được công nhận là Quốc bảo.
Có cần dành cả ngày cho Chionin không?
Ocean gợi ý khoảng 1,5–2 giờ tùy phần kiến trúc và vườn bạn muốn tìm hiểu. Có thể dành lâu hơn cho một chuyến thăm chuyên sâu.
Nên ghép Chionin với điểm nào gần đó?
Maruyama và Yasaka tạo thành hướng đi tiếp thuận tiện trong cùng khu Higashiyama. Có thể thêm phố Gion hoặc cân nhắc Kodaiji theo sở thích.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
