Tường trắng chạy dưới mái ngói xám, phía dưới là những tấm ván gỗ sẫm màu. Dãy nhà của Gekkeikan Okura nhìn ra con phố nhỏ, mang dáng vẻ của một nơi từng làm việc hơn là một công trình được dựng để trưng bày. Bên trong câu chuyện về sake có gạo, có nước, có dụng cụ và kinh nghiệm của người thợ. Một chuyến ghé ở đây mở thêm cánh cửa vào Fushimi: vùng đất không chỉ có những cổng torii đỏ mà còn có những nhà kho, con kênh và nghề làm rượu lâu đời.
Bước vào một nhà kho từ thời Minh Trị
Gekkeikan Okura Sake Museum — 月桂冠大倉記念館 nằm tại Minamihama-cho, khu Fushimi của Kyoto. Bảo tàng sử dụng một nhà kho làm rượu xây năm 1909. Theo lịch sử do Gekkeikan công bố, nơi đây được lập thành không gian tư liệu năm 1982, rồi đón khách tham quan rộng rãi từ 1987.
Ba mốc ấy nói về ba việc khác nhau: tuổi của công trình, thời điểm lập bảo tàng và thời điểm mở cho công chúng. Còn Gekkeikan có lịch sử lâu hơn, bắt đầu từ 1637. Những chiếc thùng và tư liệu trong bảo tàng nối chuyện của một hãng rượu với quá trình Fushimi trở thành vùng làm sake.
Ảnh đầu bài chụp năm 2008 ghi lại những mảng tường trắng, mặt gỗ và mái ngói bên đường. Không gian trưng bày đã có những lần chỉnh trang; ảnh giúp hình dung kiến trúc bên ngoài, không phải sơ đồ nội thất cho mọi thời điểm.
Những hoạt động và trải nghiệm tại Bảo tàng sake Gekkeikan Okura
Những đồ dùng kể chuyện người thợ
Trong khu trưng bày có thùng gỗ, thùng đựng rượu và các dụng cụ khuấy. Bộ sưu tập dụng cụ làm sake của bảo tàng có những hiện vật thuộc diện di sản dân gian vật thể do thành phố Kyoto công nhận. Những đồ dùng ấy từng phục vụ một công việc cần cả sức lực lẫn sự khéo léo.
Thay vì chỉ đi từ tủ này sang tủ khác, có thể bắt đầu bằng câu hỏi gần gũi: hạt gạo đi qua những bước nào trước khi thành sake? Phần giới thiệu quy trình giúp đặt các dụng cụ vào công việc của chúng. Khi hiểu một chiếc thùng dùng để làm gì, hình dáng và kích thước của nó cũng trở nên có ý nghĩa hơn.
Bảo tàng giới thiệu cả tư liệu lịch sử của Gekkeikan và sự phát triển của nghề. Xem sơ đồ các khu trưng bày để chọn phần quan tâm; không cần biết nhiều về rượu trước khi đến.
Gạo, men và nước của Fushimi
Sake được làm từ gạo theo quá trình lên men, khác với rượu chưng cất. Trong cách giải thích của Gekkeikan, gạo hấp được dùng để tạo koji; các enzyme giúp chuyển tinh bột thành đường, còn nấm men chuyển đường thành cồn. Hai quá trình này diễn ra song song trong giai đoạn lên men.
Câu chuyện kỹ thuật ấy gắn chặt với nguồn nước. Fushimi có nước ngầm thuận lợi cho nghề làm sake; trong khuôn viên bảo tàng có giếng lấy nước từ tầng ngầm của vùng đồi Momoyama. Gekkeikan cho biết nguồn nước này được dùng trong khu làm rượu liền kề.
Bức ảnh dưới đây ghi lại điểm nước Sakamizu trong khuôn viên: thành đá, ống tre và chiếc chậu gỗ đặt phía trước. Từ một chi tiết nhỏ như vậy, việc vì sao nhà làm rượu chọn đất Fushimi trở nên dễ hình dung hơn. Việc sử dụng nước tại chỗ cần theo hướng dẫn của bảo tàng.
Khu trưng bày và xưởng sản xuất là hai không gian khác nhau. Không mặc định vé bảo tàng bao gồm việc vào xưởng đang vận hành hoặc gặp người thợ. Có thể đọc giới thiệu quy trình làm sake của Gekkeikan để tìm hiểu thêm.
Tham quan vẫn thú vị nếu bạn không uống rượu
Với người quan tâm sake, phần nếm thử cuối hành trình là dịp so sánh các loại được giới thiệu. Nếm một lượng nhỏ, đọc thông tin đi kèm và hỏi khi chưa rõ sẽ hữu ích hơn việc cố chọn ngay một chai “ngon nhất”. Danh mục rượu và cách tổ chức có thể thay đổi.
Không uống rượu vẫn có thể đến vì kiến trúc, dụng cụ và lịch sử nghề. Người đi cùng gia đình cũng nên xem đây là một bảo tàng về lao động và đời sống, thay vì chỉ một điểm thử rượu. Khu cửa hàng là lựa chọn thêm, không phải điều kiện để có một chuyến ghé đáng nhớ.
Theo hướng dẫn của cơ sở, người dưới 20 tuổi và người lái ô tô, xe máy hoặc xe đạp không tham gia nếm rượu; bảo tàng còn quy định riêng cho một số trường hợp khác. Đọc hướng dẫn tham quan và điều kiện nếm thử. Nếu không muốn uống, cứ bỏ qua phần này và dành thời gian cho các hiện vật.
Dạo tiếp giữa những nhà kho và con kênh
Gekkeikan Okura nằm trong khu phố làm sake của Fushimi. Rời bảo tàng, hành trình có thể nối ra phía kênh Hori, nơi những dãy nhà kho và cây ven bờ tạo nên cảnh phố khác với khu trung tâm Kyoto. Nước từng là một phần của giao thông và sinh kế nơi đây, bên cạnh vai trò trong việc làm rượu.
Ocean gợi ý dành khoảng 60 phút cho bảo tàng, rồi thêm thời gian dạo phố theo sở thích. Đi một đoạn bên kênh, ngắm mái kho từ bên ngoài và tìm một bữa ăn gần khu ga là cách ghép lịch nhẹ nhàng. Thời lượng này là gợi ý của Ocean, không phải quy định của bảo tàng.
Nếu muốn nối với Fushimi Inari và những hàng torii đỏ, hãy dành thêm một chặng di chuyển: hai nơi cùng thuộc Fushimi nhưng không ở ngay cạnh nhau. Đi núi Inari dài rồi mới tới bảo tàng có giờ hẹn sát nhau sẽ khiến lịch trình gấp. Có thể xem bản đồ dạo phố Fushimi của bảo tàng để chọn những điểm gần hơn.
Chọn đúng ga và chuẩn bị trước khi ghé
Địa chỉ: 247 Minamihama-cho, Fushimi-ku, Kyoto. Theo hướng dẫn chính thức, từ ga Chushojima của Keihan đi bộ khoảng 5 phút. Ga Fushimi-Momoyama của Keihan và Momoyamagoryo-mae của Kintetsu đều cách khoảng 10 phút đi bộ; từ ga Momoyama của JR Nara Line khoảng 18 phút.
Những tên ga gần giống nhau dễ gây nhầm. Nếu xuất phát từ ga Kyoto, chọn hệ thống tàu và ga đến trước, rồi kiểm tra tuyến đi cụ thể. Ga Inari ở cạnh đền Fushimi Inari không phải ga sát bảo tàng.
Cơ sở có vé và hình thức đặt chỗ theo khung giờ. Đối chiếu mức phí, phương thức thanh toán và cách đặt trên trang thông tin tiếng Anh khi chọn ngày đi. Nếu dùng hướng dẫn trên điện thoại, chuẩn bị pin để đọc tư liệu trong lúc xem. Với nhu cầu tiếp cận đặc biệt hoặc nhóm đông, hỏi cơ sở trước để được hướng dẫn phù hợp.
Trong cùng khu phố, nhà trọ Teradaya và câu chuyện Sakamoto Ryoma mở thêm một góc tìm hiểu về Fushimi cuối thời Mạc phủ. Công trình nhà trọ hiện nay được dựng lại sau chiến sự năm 1868; ghép hai điểm giúp nối chuyện nghề làm rượu với lịch sử phố cảng.
Ở gần dòng kênh, chùa Chokenji với cổng Ryugumon đỏ nối câu chuyện về nước với tín ngưỡng Benzaiten của người dân Fushimi. Có thể ghé sân chùa trong cùng buổi dạo khu Chushojima.
Ở phía Momoyama, đền Gokonomiya với nguồn Gokosui và những mảng chạm nhiều màu gợi thêm câu chuyện về nước và đời sống thờ tự của Fushimi. Có thể ghép đền với bảo tàng trong một buổi đi, tính thêm thời gian dạo phố giữa hai nơi.
Bến thuyền Jikkokubune ngắm phố Fushimi từ kênh ở phía sau bảo tàng. Có thể ghép chuyến thuyền với phần tham quan nhà kho, dành riêng thời gian tới bến và làm thủ tục trước giờ khởi hành.
Nếu muốn thêm một điểm về vườn vào lịch Fushimi, có thể chọn Jonangu với vườn Heian và Muromachi. Cụm vườn ở khu gần Takeda, không ngay cạnh phố nhà kho, nên cần dành thời gian cho chặng đi riêng.
Ngoài phố làm sake, thành Fushimi Momoyama với hai tháp mô phỏng là lựa chọn về kiến trúc và lịch sử. Nơi này ở khu khác của Fushimi, nên chừa thời gian di chuyển thay vì xếp như một điểm ngay cạnh bảo tàng.
Nếu còn thời gian đi về phía Tambabashi, đền Kinsatsugu là một chặng ngắn với đôi komainu, hàng đèn lồng và cây thiêng. Nên tính riêng đường đi từ khu bảo tàng, thay vì xem đây là một phần trong chuyến tham quan nhà nấu sake.
Một buổi bảo tàng sake và dạo kênh Fushimi cần được xếp theo giờ tham quan. Khi chuẩn bị chuyến Nhật từ Việt Nam, bạn có thể xem hồ sơ và thủ tục visa du lịch Nhật Bản cùng lịch trình.
Trước chuyến đi, bạn có thể đang thắc mắc…
Bảo tàng nằm ở đâu?
Tại 247 Minamihama-cho, Fushimi-ku, Kyoto; thuộc khu phố làm sake ở Fushimi.
Không uống rượu có nên ghé không?
Có thể ghé để xem kiến trúc kho cũ, dụng cụ làm sake và tư liệu lịch sử. Phần nếm rượu chỉ là một phần của trải nghiệm.
Đến bảo tàng có được vào xưởng sản xuất không?
Không nên mặc định. Khu bảo tàng và xưởng sản xuất liền kề là những không gian khác nhau, có phạm vi tiếp cận riêng.
Ga nào gần bảo tàng?
Chushojima của Keihan cách khoảng 5 phút đi bộ. Fushimi-Momoyama của Keihan và Momoyamagoryo-mae của Kintetsu khoảng 10 phút; Momoyama của JR khoảng 18 phút.
Bảo tàng ở ngay cạnh Fushimi Inari không?
Không. Cùng thuộc khu Fushimi nhưng cần thêm một chặng di chuyển. Ga Inari cạnh đền không phải ga sát bảo tàng.
Cần dành bao lâu?
Ocean gợi ý khoảng 60 phút cho bảo tàng, thêm thời gian nếu dạo phố và kênh gần đó. Kiểm tra khung giờ đã đặt trước khi ghép lịch.
Nếu bạn đang chuẩn bị chuyến đi từ Việt Nam, có thể xem thêm giấy tờ và thủ tục xin visa du lịch Nhật Bản.
